Về lý thuyết, giá bột giấy được chi phối bởi mối tương quan Cung - Cầu. Nhu cầu phụ thuộc vào tăng trưởng GDP toàn cầu, thay đổi trong hành vi tiêu dùng (ví dụ: chuyển dịch sang bao bì sinh học thay thế nhựa). Nguồn cung phụ thuộc vào công suất hoạt động của các nhà máy, sự kiện thiên tai, đình công, chi phí nguyên vật liệu (gỗ dăm, hóa chất), và chi phí năng lượng.

Tính đến tháng 5/2026, thị trường ghi nhận một nghịch lý: sự phân hóa xu hướng (diverging trends) giữa sợi ngắn và sợi dài.

• Với bột sợi ngắn (BHKP): Nguồn cung trong tình trạng thắt chặt trên toàn cầu (đặc biệt tại châu Âu), đẩy giá cả liên tục thiết lập các ngưỡng kháng cự mới.

• Với bột sợi dài (NBSK): Lượng cung vẫn khá dồi dào, tồn kho ở mức cao. Mặc dù chi phí gỗ, năng lượng và cước vận tải tăng, giá NBSK trong Quý 1 và Quý 2/2026 biến động rất hẹp (duy trì ở mức trên dưới 670-730 USD/tấn tùy thị trường, ví dụ giao dịch trung bình tại Bắc Mỹ ở mức 730 USD/tấn) do nhu cầu hạ nguồn từ lĩnh vực giấy in và bao bì chưa đủ hấp thụ nguồn cung.

Đánh giá cán cân cung - cầu trong quý 3 và quý 4 năm 2026

Thị trường nửa cuối năm 2026 được xác định là thị trường dẫn dắt bởi nguồn cung (Supply-driven market) thay vì nhu cầu. Nhu cầu tổng thể phục hồi chậm. Tuy nhiên, rủi ro thu hẹp nguồn cung đang hiện hữu rất rõ:

• Động thái thu hồi giấy phép lâm nghiệp đối với 22 đồn điền tại Indonesia gây thách thức cực lớn cho nguồn cung gỗ dăm châu Á.

• Một số đại dự án sản xuất bột giấy dự kiến ra mắt sớm trong năm nay (như siêu dự án OKI II tại châu Á) đối mặt với rủi ro đình hoãn đến tận cuối năm 2026 hoặc sang 2027.

Dự báo xu hướng giá bột sợi dài (NBSK)

▪︎ Trong Quý 3/2026, giá NBSK dự kiến sẽ khó xảy ra các đợt tăng vọt (spike) do lực cản từ tồn kho của các nhà máy sản xuất. Tuy nhiên, giá NBSK hiện đang tiệm cận đáy đường cong chi phí (bottom of the cash cost curve) của nhiều nhà sản xuất Bắc Mỹ và châu Âu. Lợi nhuận âm buộc các nhà máy này phải tiếp tục đóng cửa vĩnh viễn hoặc tạm ngưng hoạt động (như trường hợp nhà máy Domtar Crofton rút 380.000 tấn khỏi thị trường).

▪︎ Bước sang Quý 4/2026, "mức giá sàn" (price floor) của NBSK dự kiến sẽ được nâng lên cao hơn. Áp lực từ chi phí cước vận tải neo cao, lạm phát đình trệ ở các nước phương Tây và sự thanh lọc các nhà máy kém hiệu quả sẽ củng cố nền tảng giá. Giá NBSK sẽ xác lập xu hướng tăng nhẹ và duy trì mặt bằng giá ổn định, cao hơn trung bình nửa đầu năm 2026.

Dự báo xu hướng giá bột sợi ngắn (BHKP)

▪︎ Đối với BHKP, tình trạng khan hiếm nguồn cung cục bộ trong các tháng đầu năm sẽ tiếp tục lan tỏa sang Quý 3/2026. Sự thiếu hụt trầm trọng của loại bột này tại thị trường châu Âu kết hợp với rào cản chi phí vận tải từ Nam Mỹ, châu Á sang phương Tây khiến giá BHKP được dự báo tiếp tục duy trì sức nóng và bảo vệ vững chắc xu hướng tăng hoặc neo giữ ở vùng giá đỉnh trong suốt Quý 3.

▪︎ Tới Quý 4/2026, áp lực khan hiếm đối với BHKP có thể bắt đầu hạ nhiệt khi các rào cản logisitics thích nghi với bối cảnh mới và các công suất mở rộng tại Nam Mỹ/Indonesia rục rịch đi vào vận hành. Tuy nhiên, mức độ điều chỉnh giảm (nếu có) sẽ rất hạn chế do chi phí năng lượng và nguyên liệu cơ bản vẫn cao.

Bàn luận:

1. Hiện tượng phân kỳ giá (Diverging Trends) giữa NBSK và BHKP: Trái ngược với quy luật biến động song hành trong lịch sử, nửa cuối năm 2026 ghi nhận mức chênh lệch (spread) bất thường giữa NBSK và BHKP. Điều này cho thấy tính nhạy cảm của các chuỗi cung ứng là không giống nhau. Do nguồn cung sợi ngắn tập trung vào Nam Mỹ và Đông Nam Á, trong khi sợi dài tập trung vào Bắc bán cầu (Bắc Mỹ, Bắc Âu), những gián đoạn đường biển ảnh hưởng tới sợi ngắn mạnh hơn tại các thị trường đích.

2. Tác động của rủi ro địa chính trị và tắc nghẽn chuỗi cung ứng: Sự kéo dài của cuộc xung đột tại Trung Đông bước qua thời kỳ dài làm lộ trình hàng hải qua Biển Đỏ / kênh đào Suez bị gián đoạn, làm cho chi phí cước phí tàu biển và năng lượng tiếp tục tăng. Các chi phí logistics này sẽ ăn mòn biên lợi nhuận của nhà sản xuất, tạo thành lực cản lớn cho phép giảm giá bột giấy, đồng thời khiến các nhà nhập khẩu tại châu Á và châu Âu phải trả giá (Delivered / CIF) đắt hơn ngay cả khi giá FOB không tăng mạnh.

3. Ảnh hưởng của các chính sách môi trường và chuyển dịch năng lực sản xuất: Quy định về Chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) bắt đầu đi vào giai đoạn thực thi nghiêm ngặt, kéo theo chi phí tuân thủ, chi phí truy xuất nguồn gốc gỗ tăng cao trong suốt năm 2026. Điều này triệt tiêu hoàn toàn hy vọng về một kịch bản "giá rẻ mạt", buộc thị trường phải chấp nhận một cấu trúc chi phí (cost structure) cao hơn mang tính cấu trúc.

Kết luận: Dự báo cho Quý 3 và Quý 4 năm 2026 cho thấy thị trường bột giấy toàn cầu sẽ không xuất hiện sự sụt giảm sâu về giá dù kinh tế vĩ mô chưa khởi sắc. Bột sợi ngắn (BHKP) sẽ tiếp tục thắt chặt và dẫn dắt đà tăng trưởng về giá trong Quý 3 trước khi ổn định vào Quý 4. Trong khi đó, bột sợi dài (NBSK) sau thời gian tích lũy ở vùng đáy chi phí, sẽ bắt đầu nhích nhẹ và tạo ra một mức giá sàn vững chắc trong nửa cuối năm, dựa vào hệ quả của các đợt cắt giảm công suất và áp lực lạm phát nguyên vật liệu đầu vào.

Khuyến nghị chiến lược cho doanh nghiệp ngành giấy:

1. Chính sách tồn kho: Các nhà máy sản xuất giấy nên thiết lập lượng tồn kho an toàn sớm cho mặt hàng bột sợi ngắn (BHKP) để tránh bị đứt gãy chuỗi sản xuất vào giữa Quý 3/2026.

2. Đa dạng hóa nguồn cung và kỹ thuật phối trộn: Chủ động nghiên cứu tối ưu hóa công thức phối trộn, tăng tỷ lệ sử dụng sợi dài (NBSK) hoặc nguồn nguyên liệu thay thế (giấy tái chế, bột tre) khi giá sợi ngắn trở nên quá đắt đỏ.

3.Hợp đồng tương lai và bảo hiểm rủi ro: Sử dụng các công cụ phái sinh, đàm phán hợp đồng cung cấp dài hạn nhằm tránh rủi ro tăng sốc của cước vận tải biển vào mùa cao điểm Quý 4.

Trên đây là nhận định chủ quan của VIET HUNG TECHNOLOGY về xu hướng giá bột giấy vào nửa cuối năm 2026. Quý vị có ý kiến khác xin cho nhận xét ở bình luận bên dưới . Xin chân thành cảm ơn