Ngành giấy Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển “nóng” chưa từng có.

Chỉ riêng ngành tissue, tổng công suất từ các máy đang chạy và các dự án sẽ hoàn thành trong 2026 có thể khiến sản lượng tăng gần gấp đôi chỉ trong vài năm ngắn ngủi. Hàng loạt máy xeo mới, tốc độ cao, khổ lớn liên tục được đầu tư. Điều này cho thấy niềm tin rất lớn của doanh nghiệp vào tiềm năng thị trường (có người thì đang phiêu lưu vì vay vốn ngân hàng quá dễ dàng).

Nhưng phía sau sự tăng trưởng mạnh mẽ đó là một dấu hỏi rất lớn về bài toán cung – cầu.

Sự gia tăng công suất ồ ạt này vượt xa tốc độ tăng trưởng nhu cầu thực tế của người tiêu dùng trong nước (thực tế giai đoạn hiện nay tiêu dùng tissue giảm đi do khó khăn về kinh tế). Hệ quả tất yếu là một cuộc khủng hoảng dư cung cục bộ, đẩy cuộc đua giành thị phần nội địa trở nên khốc liệt hơn bao giờ hết. Khi dư cung xuất hiện, cạnh tranh chắc chắn sẽ chuyển sang giai đoạn khốc liệt hơn: giảm giá bán, kéo dài công nợ, chi phí bán hàng tăng, biên lợi nhuận bị bào mòn.

Trong khi đó, thị trường xuất khẩu lại không còn là “cánh cửa dễ đi” như nhiều năm trước.

Doanh nghiệp giấy Việt Nam hiện phải cạnh tranh trực diện với các nhà sản xuất khổng lồ từ Trung Quốc, Indonesia, Thái Lan… Những nước có lợi thế rất mạnh về:

• Quy mô sản xuất

• Chuỗi cung ứng nguyên liệu

• Giá năng lượng (Trung Quốc)

• Logistics

• Chính sách hỗ trợ xuất khẩu

• Kinh nghiệm vận hành các thị trường quốc tế

Đặc biệt, áp lực từ hàng Trung Quốc hiện nay là cực kỳ lớn. Khi thị trường nội địa của họ chững lại, lượng hàng giá rẻ được đẩy mạnh ra khu vực Đông Nam Á và nhiều thị trường khác. Điều này khiến cuộc chơi không còn đơn thuần là “ai có máy mới hơn”.

Trong giai đoạn tới, doanh nghiệp giấy sẽ không thể chỉ cạnh tranh bằng công suất.

Người thắng cuộc có thể sẽ là những doanh nghiệp:

• Kiểm soát chi phí tốt, Tối ưu vận hành và tiêu hao: Bắt buộc phải nhìn sâu vào bên trong dây chuyền. Việc nâng cao hiệu quả vận hành máy xeo, ứng dụng các giải pháp phụ gia hóa chất tiên tiến để tối ưu vật tư và giảm thiểu tiêu hao sẽ là "vũ khí" cốt lõi để ép chi phí giá thành xuống mức thấp nhất.

• Có hệ thống bán hàng mạnh

• Xây dựng được thương hiệu

• Phát triển sản phẩm khác biệt: Tạo ra sự khác biệt cho giấy thành phẩm (từ độ dai, độ mềm đến tiêu chuẩn an toàn) để định vị lại phân khúc sản phẩm, thay vì chỉ làm hàng phổ thông.

• Và đặc biệt là quản trị dòng tiền an toàn

Ngành giấy Việt Nam vẫn còn rất nhiều tiềm năng. Nhưng tăng trưởng quá nhanh luôn đi kèm rủi ro lớn. Khi cả thị trường cùng mở rộng công suất trong thời gian ngắn, điều cần nhất không chỉ là đầu tư máy móc — mà là chiến lược dài hạn và sức chịu đựng thật sự của doanh nghiệp.

Một giai đoạn “thanh lọc” có lẽ sẽ sớm bắt đầu.

Tăng trưởng công suất là tín hiệu của sự phát triển, nhưng làm sao để cỗ máy ngành giấy vận hành bền vững trong những năm tới mới là thử thách thực sự của những người làm nghề.

​Góc nhìn của các anh/chị/em trong ngành về xu hướng thị trường sắp tới như thế nào? (Đây cũng là câu hỏi gửi tới Hiệp hội giấy Việt Nam để định hướng và hỗ trợ các thành viên TRONG NƯỚC).

Cùng chia sẻ quan điểm nhé!